كروسينسكى ( مترجم : مهراب اميرى )
290
ده سفرنامه ( فارسى )
او اضافه كرد كه به دستور شاهزاده كتابهايى راجع به علوم و فنون نظامى از زبان فرانسوى و روسى به ايرانى ترجمه شده و مورد استفاده سربازان قرار گرفته است . ميرزا بزرگ همچنين گفت كه شاهزاده تنها شخصى در ايران است كه نقشه تمام طرحها و نمونههاى اسلحههاى ساخت دنيا را در اختيار دارد وى توضيح داد اخيرا معادن آهن و برنج زيادى در آذربايجان كشف گرديد ولى هنوز از لحاظ هزينه استخراج دچار مشكلاتى مىباشند بنا به گفته ميرزا بزرگ در حال حاضر تفنگهاى ساخت تبريز از نوع تفنگهاى كار اصفهان بهتر است او در پايان اضافه كرد كه اخيرا يك نوع توپ كوچك و سبك ساخته شده كه بدون زحمت مىتوان آن را با قاطر حمل كرد و به مناطق كوهستانى انتقال داد . من پيشنهاد كردم كه آمادهام هرگونه كتاب يا وسائلى كه بتواند تسهيلاتى در جهت ساخت جنگافزار فراهم نمايد از انگلستان تهيه و در اختيارشان بگذارم وزير در پاسخ گفت هيچ چيز در دنيا غير از اين موضوع شاهزاده را خوشحال نمىكند سپس اضافه كرد تنها انگلستان است كه يكى از فنون خود را در اختيار ما نمىگذارد همانطورى كه در اختيار ملتهاى ديگر نگذاشته است و آن هم صنعت كشتىسازى است من به او اطمينان دادم كه انگلستان نهتنها در ساختن كشتى به ايران كمك خواهد كرد بلكه مربيان و استادكاران اين فن را به ايران اعزام خواهد داشت همانطورى كه در مورد عثمانى و ورسيه انجام داده است او در جواب گفت تمام اين حرفها درست است اما هنوز فنون و رموزى در دريانوردى وجود دارد كه تاكنون انگليسها به هيچ ملتى نياموختهاند او همچنين ادامه داد كه اگر اين رموز ياد داده نشود چگونه نتيجه اين عمل مثبت خواهد بود و بطورى كه مىبينم ناوگان جنگى انگليس بر تمام